Geçici iş ilişkisi ve alt işverenlik uygulamaları
Geçici işçi ya da alt işveren çalıştıran şirketlerin iki modeli doğru ayırmasını, kanundaki süre ve sayı sınırlarını, ücret ve prim sorumluluğunun paylaşımını ve muvazaa riskini doğuran saha uygulamalarını somut örneklerle çalışır.
İki model sahada birbirine benzer, hukuken ise ayrı kurallara bağlıdır. Geçici iş ilişkisinde işçinin işvereni özel istihdam bürosudur; işe ilişkin talimatı ise işçiyi çalıştıran şirket verir ve bu ilişki yalnızca İş Kanunu'nda sayılan hallerde, çoğunlukla en fazla dört aylık sürelerle kurulabilir. Alt işverenlikte ise yardımcı bir iş ya da uzmanlık gerektiren bir bölüm, işçileriyle birlikte alt işverene verilir ve bu işçileri alt işveren yönetir. Sorumluluk da farklı paylaşılır: geçici işçinin ücreti için kanunda genel bir ortak sorumluluk öngörülmez, ancak çalıştıran şirket SGK yükümlülüklerinden büro ile birlikte müteselsilen sorumludur. Alt işverenlikte asıl işveren, hem işçilik alacaklarından hem SGK yükümlülüklerinden alt işverenle birlikte sorumludur.
Riskler çoğu zaman sözleşmeden değil, günlük uygulamadan doğar. Program, şirketlerin sık zorlandığı kuralları sahadaki karşılıklarıyla ele alır:
- Sözleşmede belirtilen süre dolduğu halde geçici işçi çalışmaya devam ederse, işçi ile çalıştıran şirket arasında belirsiz süreli iş sözleşmesi kurulmuş sayılır.
- Şirket, sözleşmesini feshettiği kendi işçisini altı ay geçmeden geçici işçi olarak çalıştıramaz; kanuni azami süre dolduğunda aynı iş için yeniden geçici işçi çalıştırabilmek için de altı ay geçmesi gerekir.
- Öngörülemeyen kapasite artışı gerekçesiyle kurulan ilişkide geçici işçi sayısı işyerindeki işçilerin dörtte birini geçemez (on ve daha az işçili işyerlerinde beş işçiye kadar). Bu halde çalıştıran şirket, bir aydan uzun çalışan geçici işçilerin ücretlerinin ödenip ödenmediğini her ay kontrol eder; ödenmemişse en çok üç aya kadar olan ücreti büronun alacağından mahsup ederek doğrudan işçinin banka hesabına yatırır.
- Geçici işçinin iş sağlığı ve güvenliği eğitimini çalıştıran şirket sağlar; iş kazası ve meslek hastalığını büroya derhal, ilgili kurumlara da kanuni süresinde bildirir.
- Kendi işçilerini alt işverene geçirerek haklarını kısıtlamak, işyerinde daha önce çalışmış birini alt işveren yapmak ya da uzmanlık gerektirmeyen asıl işi bölerek vermek muvazaa riski doğurur; muvazaa tespit edilirse alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.
Nexora, İŞKUR yetkili özel istihdam bürosu olarak geçici iş ilişkisi hizmetini kendisi yürütür; eğitimde bu saha deneyimini kullanıyoruz. Kuralların özeti için geçici iş ilişkisi rehberimize, hizmet modelleri için geçici iş ilişkisi ve alt işverenlik sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Katılımcılar eğitim sonunda
- Geçici iş ilişkisini alt işverenlikten ve doğrudan istihdamdan ayırır; hangi modelin hangi ihtiyaca uyduğunu değerlendirir.
- Geçici iş ilişkisinin kurulabileceği halleri, süre ve sayı sınırlarını ve altı aylık bekleme kurallarını uygular.
- Özel istihdam bürosunun, çalıştıran şirketin ve geçici işçinin hak ve yükümlülüklerini ayırt eder.
- Ücret ve SGK primleri açısından geçici iş ilişkisi ile alt işverenlikteki sorumluluk farkını açıklar.
- Alt işverenlikte asıl iş ile yardımcı iş ayrımını ve muvazaa göstergelerini değerlendirir.
- Geçici işçi ücretleri ile alt işveren çalışanlarının ücret, prim ve iş sağlığı ve güvenliği belgeleri için aylık kontrol adımlarını planlar.
Program içeriği
- Üç model, üç ilişkiGeçici iş ilişkisi, alt işverenlik ve doğrudan istihdam; işverenin kim olduğu, talimatı kimin verdiği ve ücret ile prim sorumluluğunun nasıl paylaşıldığı açısından karşılaştırılır.
- Geçici iş ilişkisinin kurulmasıKanunda sayılan haller, dört aylık süre ve yenileme kuralları, sayı sınırı, kurulamayacağı durumlar ve yazılı sözleşmenin unsurları açıklanır.
- Çalıştıran şirketin yükümlülükleriTalimat yetkisi, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi, iş kazası bildirimi, sosyal hizmetlerde eşit muamele, açık pozisyonların bildirilmesi ve aylık ücret kontrolü incelenir.
- Alt işverenlik ve muvazaaAsıl iş ve yardımcı iş ayrımı, muvazaa göstergeleri, iş müfettişi tespiti ve otuz iş günlük itiraz süresi ile asıl işverenin birlikte sorumluluğu vaka örnekleriyle tartışılır.
- Saha yönetimi ve aylık kontrollerSüre takibi, sahada talimat zinciri, ücret ve prim ödemeleri ile iş sağlığı ve güvenliği eğitim belgelerinin kontrolü için aylık bir kontrol listesi hazırlanır.
Kimler katılmalı?
- Geçici işçi veya alt işveren çalıştıran şirketlerin İK yöneticileri
- Geçici işçilerle ve alt işveren ekipleriyle birlikte çalışan saha ve vardiya yöneticileri
- Hizmet alımı sözleşmelerini yöneten satın alma ve hukuk ekipleri
Bu eğitim hakkında sorular.
Program, süre ve katılımcı sayısı ihtiyacınıza göre uyarlanır.
Nexora'dan hizmet almayan şirketler de katılabilir mi?
Evet. Program, hangi özel istihdam bürosu ya da alt işverenle çalışırsa çalışsın geçici işçi veya alt işveren çalıştıran tüm şirketler için hazırlanmıştır. Örnekler kendi sözleşme yapınıza ve saha düzeninize göre seçilir.
Dönemsel iş artışlarında geçici işçi sözleşmesi uzatılabilir mi?
Mevsimlik işler dışındaki dönemsel iş artışlarında geçici işçi sağlama sözleşmesi en fazla dört ay için kurulabilir ve kanun bu halde yenilemeye izin vermez. Aralıklı işler, acil işler ve öngörülemeyen kapasite artışında ise dört aylık sözleşme, toplam sekiz ayı geçmemek üzere en fazla iki kez yenilenebilir. Analık ve askerlik gibi askı hallerinde ilişki bu hal sürdükçe devam edebilir; mevsimlik tarım işleri ve ev hizmetlerinde süre sınırı yoktur.
Alt işveren çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği eğitiminden kim sorumlu?
Her işveren kendi çalışanlarının eğitiminden sorumludur; alt işveren çalışanlarını alt işveren eğitir. 2026'da yenilenen eğitim yönetmeliğine göre asıl işveren bu çalışanların eğitim belgelerini kontrol etmek ve işe başlamadan önce onlara işyerine özgü riskler hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Geçici işçilerin eğitimini ise onları çalıştıran şirket sağlar.
İş hukuku, bordro ve mevzuat farkındalığı alanındaki diğer eğitimler
Tüm eğitimlerYöneticiler için iş hukuku temel ilkeleri
Fazla çalışma onayından fesih bildirimine kadar yöneticinin sahada verdiği kararlardaki iş hukuku kurallarını şirketinize özgü senaryolarla çalışır ve hangi durumda İK'ya ya da hukuk birimine başvurulması gerektiğini netleştirir.
TemelBordro okuma ve ücret hesaplama mantığı
Bordrodaki her satırın nereden geldiğini gösterir: brütten nete kesintiler, asgari ücret istisnası, kümülatif vergi matrahı, ek ödemeler ve eksik günler ile Hazine desteği dahil gerçek işveren maliyeti.
OrtaSGK teşvikleri ve işveren destekleri farkındalığı
Başlıca SGK prim teşviklerini ve istihdam desteklerini, ortak yararlanma şartlarını ve teşvik kaybına ya da geri ödemeye yol açan bildirim hatalarını şirketinizin çalışan profili ve işe alım planı üzerinden çalışır.