Alt işverenlik hizmetleri ve danışmanlığı

Alt işverenlik hizmeti nasıl kurulur?

Alt işverenlik, İş Kanunu madde 2 kapsamında bir işverenin yardımcı bir işi veya asıl işin teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir bölümünü başka bir işverene vermesi ve görevlendirilen işçilerin yalnızca bu işte çalışması esasına dayanır. Halk arasında taşeron olarak bilinen yapıda taşeron personel çalıştırmada Nexora Danışmanlık, alt işverenlik danışmanlığı kapsamında işi alt işveren olarak üstlenir veya mevcut ilişkilerin kurulmasını ve kontrolünü destekler.

Alt işverenlik yalnızca çalışan temin etmek anlamına gelmez. Devredilen işin kapsamı, iş organizasyonu, çalışanların hangi işte görevlendirildiği ve sahadaki yönetim biçimi birlikte değerlendirilmelidir. Asıl işveren, alt işverenin çalışanlarına karşı ilgili işyeriyle bağlantılı yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumlu olduğundan sözleşmenin yanında fiili uygulamanın da kurulan modele uygun olması gerekir.

Kurulmadan önce yanıtlanması gereken beş soru

1. Devredilmek istenen faaliyet yardımcı iş niteliğinde mi, yoksa asıl işin bir bölümü mü?
2. Asıl işin bir bölümü devredilecekse işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık ihtiyacı bulunuyor mu?
3. Alt işveren çalışanları yalnızca üstlenilen iş kapsamında mı çalışacak?
4. Taraflar arasındaki iş organizasyonu ve yönetim ayrımı sahada açık biçimde kurulabilecek mi?
5. Sözleşme ile fiili çalışma düzeninin aynı yapıyı göstermesi için gerekli kayıt ve belgeler oluşturulabilecek mi?

Bu soruların amacı yalnızca sözleşme hazırlamak değildir. İşin gerçekten alt işverenlik kapsamında yürütülüp yürütülemeyeceğini başlangıçta sınamak gerekir. Özellikle asıl işin bir bölümünün devredildiği yapılarda uzmanlık şartı ile işin niteliği birlikte değerlendirilir.

Üç modelin farkı

İhtiyaç yalnızca belirli bir süre için çalışan desteği sağlamaksa alt işverenlik ile personel görevlendirme modelleri birbirine karıştırılmamalıdır. Bu tür ihtiyaçlarda geçici iş ilişkisi ayrı koşulları bulunan bir çalışma modelidir.

Asıl işverenin her ay yapması gereken kontroller

• Alt işveren çalışanlarının ücret ödemelerine ilişkin kayıtların kontrol edilmesi
• SGK bildirimleri ve prim yükümlülüklerine ilişkin belgelerin izlenmesi
• Yıllık izin kayıtlarının ve izin kullanım süreçlerinin takip edilmesi
• İş sağlığı ve güvenliği kapsamında tarafların sorumluluklarının ve koordinasyonun gözden geçirilmesi
• Sözleşmedeki iş kapsamı ile sahadaki uygulamanın birbiriyle uyumunun kontrol edilmesi

Asıl işveren açısından kontrol yalnız sözleşme imzalandığı tarihte yapılan bir işlem değildir. Ücret, prim, izin, iş sağlığı ve güvenliği ile çalışanların fiilen hangi işleri yaptığı düzenli biçimde izlenmelidir. Birden fazla alt işverenin bulunduğu yapılarda bu kontroller iç denetim çalışmalarıyla birlikte değerlendirilebilir.

Uygun olmadığı durumlar ve bedel

Alt işverenlik, yalnızca ek çalışan ihtiyacı bulunduğu için kurulacak bir model değildir. Asıl işin uzmanlık şartlarını taşımayan bir bölümünün devredilmesi veya sözleşmede başka, fiili uygulamada başka bir çalışma düzeni kurulması hukuki ve operasyonel risk yaratabilir. Bu nedenle işe başlamadan önce faaliyet alanı ve çalışma organizasyonu değerlendirilmelidir.

Hizmet bedeli sabit bir oranla açıklanamaz. İşin türü, çalışan sayısı, vardiya yapısı, işyeri sayısı, operasyonun kapsamı ve yürütülecek kontrol süreçleri hizmet kapsamını etkiler. Mevcut bir yapının yalnız uygunluk açısından incelenmesi ile işin alt işveren olarak üstlenilmesi aynı çalışma kapsamına sahip değildir.

Alt işverenlik kararı çalışan sayısından önce işin niteliğine dayanmalıdır. Bu nedenle şirket sahibi, insan kaynakları yöneticisi ve muhasebe biriminin yalnız maliyet değil, işin kapsamı, sorumluluk paylaşımı, kayıt düzeni ve sahadaki yönetim biçimini birlikte değerlendirmesi gerekir.