Fazla mesai ücreti, normal saat ücretinin yüzde 50 fazlasıdır; aylık ücretli çalışanda saat ücreti, aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur. Sözleşmeyle haftalık süresi 45 saatin altında belirlenen çalışanın bu süre ile 45 saat arasındaki çalışması yüzde 25 zamla ödenir. 45.000 TL brüt ücretle 20 saat fazla çalışma brüt 6.000 TL eder; 2026'da Eylül bordrosunda ödenirse net tutar 4.034,46 TL'dir.
Saat ücretinden zamlı ücrete
Fazla mesai hesabının temeli normal saat ücretidir. Aylık ücret 30 günü karşılar ve günlük çalışma 7,5 saat kabul edilir; bu yüzden yerleşik uygulamada saat ücreti aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur. Hesaplayıcı da bu yöntemi kullanır.
Saat ücreti = Aylık brüt ücret / 225
Fazla çalışma = Saat ücreti x 1,5 x Saat
Fazla sürelerle çalışma = Saat ücreti x 1,25 x Saat
Genel tatil çalışması = (Aylık brüt ücret / 30) x Gün45.000 TL brüt ücrette saat ücreti 200 TL'dir; fazla çalışmanın saati 300 TL, fazla sürelerle çalışmanın saati 250 TL, genel tatilde çalışılan bir gün 1.500 TL eder. Brüt asgari ücrette (33.030 TL) saat ücreti 146,80 TL, fazla çalışmanın saati 220,20 TL'dir.
Üç ayrı ek ödeme ve dayanakları
| Tür | Ne zaman doğar? | Ödeme | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Fazla çalışma | Haftalık 45 saati aşan çalışma | Saat ücretinin %50 fazlası | İş Kanunu md. 41 |
| Fazla sürelerle çalışma | Sözleşmedeki haftalık süre 45 saatin altındaysa, bu süreyi aşıp 45 saate kadar süren çalışma | Saat ücretinin %25 fazlası | İş Kanunu md. 41 |
| Ulusal bayram ve genel tatil çalışması | Resmî tatil gününde çalışılması | O günün ücretine ek olarak bir günlük ücret | İş Kanunu md. 44 ve 47 |
2026 ve 2027 resmî tatil günleri iş günü hesaplama aracında listelenir. Tarafların yazılı anlaşmasıyla denkleştirme uygulanan işyerlerinde, iki aylık dönemde haftalık ortalama normal süreyi aşmamak koşuluyla bazı haftalarda 45 saati geçen çalışma fazla çalışma sayılmaz; bu dönem toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir. Çalışma Süreleri Yönetmeliği'ne göre günlük çalışma ise her ne şekilde olursa olsun 11 saati aşamaz.
Çalışan isterse zamlı ücret yerine her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika, her fazla sürelerle çalışma saati için 1 saat 15 dakika serbest zaman kullanabilir; bu hak altı ay içinde, iş günlerinde ve ücret kesintisi olmadan kullandırılır.
Ödeme ayı neti nasıl değiştirir?
Fazla mesai ücreti maaşla aynı bordroda vergilenir ve o aya kadar biriken matrahın ulaştığı dilimden vergi alınır. Asgari ücret istisnası maaşta kullanıldığı için fazla mesaiye ayrıca uygulanmaz. Aynı brüt tutar bu nedenle ödendiği aya göre farklı net bırakır:
| Ödeme ayı | Brüt fazla mesai | Gelir vergisi | Net fazla mesai |
|---|---|---|---|
| Ocak | 6.000,00 TL | 765,00 TL | 4.289,46 TL |
| Eylül | 6.000,00 TL | 1.020,00 TL | 4.034,46 TL |
| Aralık | 6.000,00 TL | 1.377,00 TL | 3.677,46 TL |
Asgari ücretle çalışanın fazla mesaisi de vergilenir: 33.030 TL brüt ücretle 10 saat fazla çalışma brüt 2.202 TL eder; 2026'da Ocak'ta ödenirse net 1.574,23 TL, Eylül'de ödenirse net 1.480,65 TL'dir.
Fazla mesai yaptırmanın sınırları
- Yıllık üst sınır: Fazla çalışma yılda 270 saati geçemez; sınır işyerine değil çalışanın kendisine bağlıdır. Hesaplayıcı, tek hesapta girilen fazla çalışma ve fazla süre saatlerinin toplamı 270'i aşarsa uyarır; önceki aylardaki saatleri bilmez.
- Yazılı onay: Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için çalışanın yazılı onayı gerekir. Onay iş sözleşmesi yapılırken ya da ihtiyaç doğduğunda alınır ve özlük dosyasında saklanır; çalışan 30 gün önceden yazılı bildirimle onayını geri alabilir. Zorunlu nedenlerle ve olağanüstü hallerde yapılan fazla çalışmada onay aranmaz.
- Fazla mesai yaptırılamayanlar: 18 yaşını doldurmamış çalışanlar; gebe, yeni doğum yapmış ve emziren çalışanlar; kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar ve sağlığının elvermediği hekim raporuyla belgelenen çalışanlar.
- Fazla mesai yapılamayan işler: Sağlık kuralları gereği günde en fazla 7,5 saat çalışılabilen işler, gece döneminde yürütülen işler ve yer ya da su altında yapılan maden, kablo döşeme, kanalizasyon ve tünel işleri. Gündüz işine eklenen fazla çalışma ise gece dönemine taşabilir.
- Belgeleme: İşveren fazla çalışma saatlerini gösteren belgeyi düzenler, imzalı bir nüshasını özlük dosyasında saklar ve ödemeyi ücret bordrosunda ve ücret hesap pusulasında açıkça gösterir.
Puantajdan bordroya aktarımda bu kuralların her ay uygulanması için bordrolama hizmetimizden destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sözleşmede fazla mesainin ücrete dahil olduğu yazıyorsa ayrıca ödeme yapılır mı?
Yargıtay bu tür hükümleri yılda 270 saatle sınırlı olarak geçerli sayar. Çalışan yıl içinde 270 saatlik fazla çalışmayı doldurduktan sonra yaptığı her fazla saat için zamlı ücrete hak kazanır.
Hafta tatili (Pazar) çalışması hesaplayıcıya nasıl girilir?
İş Kanunu hafta tatilinde çalışmaya ayrı bir zam oranı öngörmez. O gün yapılan çalışma, haftalık toplam 45 saati aştığı ölçüde fazla çalışmadır ve “Fazla çalışma (%50)” alanına saat olarak girilir. “Ulusal bayram / genel tatil” alanı yalnızca kanunla belirlenmiş resmî tatil günleri içindir.
Maaşım SGK tavanının üzerindeyse fazla mesaiden prim kesilir mi?
O ayki ücretiniz prime esas kazanç üst sınırına (297.270,00 TL) ulaşmışsa fazla mesaiden SGK ve işsizlik primi kesilmez; yalnızca gelir ve damga vergisi alınır. Hesaplayıcı bunu kendiliğinden uygular: 2026'da 300.000 TL brüt ücretle Eylül'de ödenen 20 saatlik fazla çalışma brüt 40.000 TL, net 25.696,40 TL'dir.
Yarım saatlik fazla çalışma nasıl sayılır?
Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre yarım saatten az süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler bir saat sayılır. Hesaplayıcıya saatleri 0,5'lik adımlarla girebilirsiniz: 20 dakika 0,5 saat, 40 dakika 1 saat olarak yazılır.
Fazla mesai ücreti ödenmezse ne yapılabilir?
Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir. Arabuluculuk ücretini arabuluculuk ücreti hesaplama aracında görebilirsiniz.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu (md. 32, 41, 44, 47, 63 ve 69)
- İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği
- İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği (günlük 11 saat sınırı, denkleştirme)
- Yargıtay 7. HD, E. 2015/1495, K. 2016/9745 (ücrete dahil fazla çalışma ve 270 saat)
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (md. 3 dava şartı olarak arabuluculuk)
- GİB: Ücret geliri elde edenler için vergi rehberi 2026 (ek ödemelerin vergilendirilmesi)
- SGK: 2026 prime esas kazanç alt ve üst sınırları