MESEM Nedir ve İşveren Çırak Çalıştırırken Hangi Desteklerden Yararlanır?

MESEM nedir? Mesleki Eğitim Merkezi, öğrencinin teorik eğitimini okulda alırken mesleki becerisini sözleşmeli bir işletmede geliştirdiği, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu çerçevesinde yürütülen mesleki eğitim modelidir. İşveren açısından MESEM, yalnızca bir öğrenciyi işyerinde bulundurmak anlamına gelmez. İşletmenin ilgili meslek alanında eğitime uygun olması, usta öğretici görevlendirmesi, okul ile sözleşme sürecini tamamlaması, çalışma ve devam kayıtlarını düzenli tutması gerekir.

İşveren MESEM kapsamında çırak çalıştırmak için hangi şartları sağlamalıdır?

İlk adım, işletmenin öğrencinin eğitim göreceği meslek alanı ve dalı bakımından uygunluğunun değerlendirilmesidir. Mesleki eğitim, işletmenin normal iş akışına öğrenci eklemekten ibaret değildir. Öğrenciye öğretim programıyla uyumlu görevler verilmesi, gerekli araç ve gerecin bulunması ve eğitimin işletme içinde izlenebilir biçimde yürütülmesi beklenir.

İşletmede öğrencinin beceri eğitiminden sorumlu yeterli sayıda ve nitelikte usta öğretici veya eğitici personel bulunmalıdır. Usta öğretici, ilgili mesleki yeterliliğe sahip olmanın yanında iş pedagojisi eğitimini de tamamlamış olmalıdır. İşletmede bu niteliği taşıyan personel yoksa okul veya kurumla koordinasyon kurularak gerekli eğitim süreci tamamlanmadan öğrenci kabulüne başlanmaması doğru yaklaşımdır. Kalfalık yeterliliğini kazanan MESEM öğrencisinin eğitimine devamında da işletmedeki eğitim için usta öğretici, uygun çalışma ortamı ve sözleşme disiplini korunur.

MESEM sözleşmesi nasıl kurulur?

MESEM kaydı işletme ile öğrenci arasındaki tek taraflı bir iş ilişkisi üzerinden kurulmaz. İşletmede mesleki eğitim sözleşmesi okul veya kurum müdürlüğü, işveren veya işveren vekili ve öğrenci reşit değilse yasal temsilcisi tarafından imzalanır. Sözleşmede eğitimin yürütüleceği işyeri, ücret, eğitim düzeni ve tarafların yükümlülükleri gibi temel başlıklar yer alır.

İşverenin burada dikkat etmesi gereken nokta, öğrenciyi fiilen işe başlatmadan önce okul tarafındaki kayıt ve sözleşme adımlarının tamamlanmış olmasıdır. Usta öğretici belgesi, işletmenin ilgili meslek dalına uygunluğu ve sözleşme bilgileri birbirinden ayrı evraklar gibi görülmemelidir. Bunlar aynı eğitim ilişkisinin parçalarıdır.

SGK bildirimi ve sigorta işlemleri işveren açısından nasıl yürür?

MESEM öğrencileri, programa kayıtlarıyla birlikte iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası kapsamına alınır. Bu sigortalılık normal bir çalışan için yapılan standart 4/a işe giriş ve prim uygulamasıyla aynı yapıda değerlendirilmemelidir. Sigorta işlemleri eğitim kurumu ve Milli Eğitim Bakanlığı tarafındaki sistem üzerinden yürütülür.

Bununla birlikte işverenin iş sağlığı ve güvenliği sorumluluğu ortadan kalkmaz. Öğrencinin işyerinde bulunduğu süre boyunca gerekli İSG tedbirlerinin alınması, görevlerin öğrencinin eğitim aldığı meslekle uyumlu olması ve riskli işlerde yaşa ve ilgili mevzuata uygun hareket edilmesi gerekir. İş kazası yaşanması halinde de olayın yalnızca okul kaydı açısından değil iş sağlığı ve güvenliği süreci açısından ele alınması gerekir.

Çalışma süresi ve devam takibi nasıl yapılmalıdır?

MESEM öğrencisinin haftası okul ve işletme arasında bölünür. Programın temel yapısında teorik eğitim okulda, mesleki beceri eğitimi ise işletmede yürütülür. İşveren, öğrencinin okulda bulunması gereken günleri normal işgünü gibi planlayamaz. Teorik eğitim, sınav ve okul tarafından belirlenen diğer zorunlu faaliyetler için gerekli izin düzeni korunmalıdır.

İşletmedeki günlük eğitim ve çalışma süresi sekiz saati aşmamalıdır. Öğrenci mesleği dışında bağımsız işlerde çalıştırılmamalı, devam ve hastalık izinleri düzenli izlenmelidir. İşletmenin devamsızlıkları ve hastalık izinlerini ilgili okula süresi içinde bildirmesi de kayıt disiplininin bir parçasıdır.

Çırağa ödenen ücret ve devlet katkısı nasıl çalışır?

MESEM öğrencisine ödenecek ücret için mevzuatta asgari bir alt sınır bulunur. Öğrencinin sınıfı ve eğitim statüsü ücret hesabını etkileyebilir. Bu nedenle işverenin yalnızca tek bir sabit tutarı esas alması yerine öğrencinin güncel durumunu okul kayıtlarıyla birlikte kontrol etmesi gerekir. Güncel ücret tutarları ve bordro hesabı ayrı bir stajyer maaşı değerlendirmesinin konusudur.

İşveren açısından temel destek, 3308 sayılı Kanun kapsamındaki devlet katkısıdır. Devlet katkısı, öğrencinin ücretine ilişkin işveren yükünün belirli bölümünün mevzuattaki şartlar çerçevesinde kamu tarafından karşılanmasına dayanır. Katkının uygulanabilmesi için öğrencinin geçerli MESEM kaydının bulunması, sözleşme ve devam bilgilerinin doğru yürütülmesi ve ücret ödemesinin usulüne uygun biçimde belgelendirilebilmesi önem taşır.

MESEM kapsamındaki bu destek ile genel SGK teşvikleri aynı şey değildir. MESEM, mesleki eğitim ilişkisine ve öğrenci ücretine bağlı özel bir yapıdır. Genel prim teşvikleri ise işveren ve sigortalı bazında farklı şartlara göre değerlendirilir. Bu ayrım, aynı kişinin veya işyerinin farklı destek başlıklarını birbirine karıştırmasını önler.

İşverenlerin MESEM uygulamasında sık yaptığı hatalar nelerdir?

• Usta öğretici şartını yalnızca belge varlığı olarak görmek ve öğrencinin fiili eğitim sorumlusunu belirlememek.
• Öğrenciyi sözleşme ve okul kaydı tamamlanmadan işletmede çalıştırmaya başlamak.
• Öğrenciye meslek alanı dışındaki rutin işleri sürekli biçimde yaptırmak.
• Okul günlerini ve sınav günlerini normal çalışma günü gibi planlamak.
• Devam, izin ve hastalık kayıtlarını okul kayıtlarıyla eşleştirmemek.
• Ücret ödemesini ve devlet katkısına esas belgeleri düzenli saklamamak.
• MESEM desteğini genel SGK prim teşvikleriyle aynı uygulama gibi değerlendirmek.

Denetimde hangi belgeler hazır olmalıdır?

İşletmenin MESEM dosyası, öğrencinin işyerinde neden bulunduğunu ve eğitimin hangi kurallarla yürütüldüğünü açıkça gösterebilmelidir. Bu nedenle işletmede mesleki eğitim sözleşmesi, usta öğretici veya eğitici personele ilişkin belgeler, devam ve izin kayıtları, ücret ödemesine ilişkin kayıtlar, okul ile yapılan yazışmalar ve öğrencinin mesleki eğitimine ilişkin değerlendirme veya iş dosyası belgeleri düzenli tutulmalıdır.

Koordinatör öğretmenin işletmedeki eğitimi izlemesi de sistemin normal parçasıdır. İşveren, eğitim programının uygulanmasını ve öğrencinin devam durumunu göstermeye yarayan kayıtları erişilebilir tutmalı, okuldan gelen düzeltme veya eksiklik bildirimlerini geciktirmeden ele almalıdır.

MESEM desteği işverenin teşvik yönetiminden ayrı mı izlenmelidir?

Evet. MESEM programına katılım kararı önce eğitim ilişkisinin şartlarına göre kurulmalıdır. İşletmenin usta öğretici durumu, sözleşme, öğrenci kaydı, ücret, devam ve İSG yükümlülükleri doğru kurulmadan yalnızca mali destek üzerinden karar vermek sağlıklı değildir. Sonrasında işletmenin genel istihdam teşvikleri ayrıca incelenebilir.

Nexora Danışmanlık tarafından sunulan sgk teşvik danışmanlığı hizmeti, işyerinin ve çalışanların uygun olabileceği SGK ve istihdam teşviklerinin tespiti, gerekli tanımlama ve başvuruların yapılması, şartların aylık izlenmesi ve geçmiş dönemlerin hatalı uygulamalar açısından taranmasına odaklanır. MESEM kurulumu ise okul, işletme ve öğrenci arasındaki mesleki eğitim ilişkisinin şartlarına göre ayrıca yönetilmelidir.

İşveren MESEM sürecine başlamadan önce neyi netleştirmelidir?

İşveren açısından doğru başlangıç sırası; hangi meslek dalında öğrenci yetiştirileceğini belirlemek, işletmenin bu eğitim için uygunluğunu kontrol etmek, usta öğreticiyi görevlendirmek, ilgili okul veya mesleki eğitim merkeziyle işletme kaydını tamamlamak ve sözleşme imzalandıktan sonra öğrencinin fiili eğitimine başlamaktır. Ücret ve devlet katkısı hesabı ise bu kurulumun ardından öğrencinin sınıfı ve güncel mevzuat koşulları üzerinden yapılmalıdır.

Bu yaklaşım, MESEM'i yalnızca düşük maliyetli işgücü aracı gibi değil, kayıtlı ve denetlenebilir bir mesleki eğitim modeli olarak yönetmeyi sağlar. İşletme açısından asıl risk, destekten yararlanamamak kadar eğitim ilişkisini eksik belge, yanlış görev tanımı veya hatalı çalışma düzeniyle yürütmektir.

Sık sorulan sorular